مقدمه
جهاد تبیین در قرآن کریم بهعنوان راهبردی برای مقابله با روایتهای باطل و شیطانی معرفی شده است. قرآن نه تنها حقیقت را آشکار میسازد، بلکه با الگوی روایتگری خود، انسانها را از هیجان به تفکر بازمیگرداند. در تاریخ اسلام و ایران، جهاد تبیین نقشی اساسی در هدایت جامعه و تثبیت حرکتهای الهی داشته است. روز بصیرت، یادآور ضرورت این جهاد در برابر جنگ روایتهاست.
بدنه
۱. مبنای جهاد تبیین؛ قرآن و روایت الهی
قرآن روایت شیطانی را بر پایه دروغ و اغوا معرفی میکند: «أَفَمَنْ زُیِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ فَرَآهُ حَسَنًا» (فاطر/۸). در مقابل، روایت الهی حقیقت را آشکار میسازد: «وَقُل جَاءَ الحَقُّ وَزَهَقَ البَاطِلُ» (اسراء/۸۱). تجربه انقلاب اسلامی نشان داد که روایت صادق امام خمینی(ره) توانست باطل رژیم پهلوی را رسوا کند.
۲. تبیین عملی؛ فراتر از گفتار
ماجرای موسی(علیه السلام) و سحره فرعون نمونهای روشن است: «وَأَوْحَیْنَا إِلَىٰ مُوسَىٰ أَنْ أَلْقِ عَصَاکَ فَإِذَا هِیَ تَلْقَفُ مَا یَأْفِکُونَ» (اعراف/۱۱۷). پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نیز الگو بودن در عمل را اصل قرار داد: «لَقَد کانَ لَکُم فی رَسولِ اللهِ أُسوَهٌ حَسَنَهٌ» (احزاب/۲۱). در ایران، جهاد سازندگی، حضور در میادین دفاع از وطن و ناموس و جهاد علمی و پیشرفتهای تحسینبرانگیز در عرصه های دفاعی، درمانی، نانو، هوا فضا نمونههای بارز تبیین عملی بود.
۳. جنگ روایتها؛ ابطال باطل و احقاق حق
ایمان در قرآن با نفی طاغوت آغاز میشود: «فَمَن یَکفُر بالطاغوت و یُؤمِن بالله…» (بقره/۲۵۶). در کربلا، امام حسین(علیه السلام) ابتدا باطل یزید را افشا کرد. در انقلاب اسلامی نیز ابتدا مشروعیت رژیم پهلوی شکسته شد. امروز نیز باید هژمونی پوشالی غرب؛ بهویژه آمریکا شکسته شود تا مسیر حق و حقیقت برای بشریت هموار گردد.
۴. مدیریت هیجان
در جنگ اُحد، هیجان مانع شنیدن صدای پیامبر(صلی الله علیه و آله) شد. قرآن هشدار میدهد: «وَلَا تَکُونُوا کَالَّذِینَ قَالُوا سَمِعْنَا وَهُمْ لَا یَسْمَعُونَ» (انفال/۲۱). در دفاع مقدس، روایتهای آرام شهید آوینی توانست گوشها را دوباره شنوا کند و امروز پس از جنگ تحمیلی دوازده روزه، بیش از هر زمان باید در عرصه بصیرت با ارائه روایت درست، برنامههای دشمن را خنثی نمود.
۵. روایت زمینی و روایت الهی
کربلا از نظر زمینی شکست بود، اما قرآن میگوید: «وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا» (آلعمران/۱۶۹). دفاع مقدس نیز از نظر الهی پیروزی بزرگی بود. وعده قرآن: «کَتَبَ اللهُ لَأَغلِبَنَّ أَنا و رُسُلی» (مجادله/۲۱).
در سنت الهی، پیروزی نهایی از آنِ حق است؛ چنانکه نام پیامبران و اولیای الهی برفراز نام دشمنانشان میدرخشد. اما این پیروزی، بیقید و شرط نیست. شرط آن، ایمان، استقامت و اتحاد امت است، همانگونه که قرآن تأکید میکند.
بصیرت ۹ دی، نماد همین استقامت آگاهانهٔ ملت در برابر فتنهای بزرگ بود که با وحدت و درک صحیح از حق، باطل را رسوا کرد. امروز نیز در میدان «جهاد تبیین»، وظیفه داریم با بیانی روشن، گویا و مستدل، حقانیت نظام و آرمانهای انقلاب را در برابر تحریفها، دروغها و جنگ روانی دشمن تبیین کنیم. شکستهای موقت و مشکلات کنونی، مانند مشقتهای دوران بارداری است که به تولد «نعمت» پیروزی میانجامد. وظیفهٔ ما استقامت و تبیین حقایق است تا سنت الهی پیروزی حق، در سایهٔ اتحاد و بصیرت ما محقق شود.
۶. تغییر جبهه دشمن
ساحران فرعون که خود از عوامل دستگاه ظلم بودند، با مشاهده معجزه و حقانیت حضرت موسی(ع) بلافاصله ایمان آوردند و در برابر خدا سر فرود آوردند: «فَأُلْقِیَ السَّحَرَهُ سُجَّدًا قَالُوا آمَنَّا بِرَبِّ هَارُونَ وَمُوسَى» (سوره طه، آیه ۷۰)
نمونه دیگر حُرّ بن یزید ریاحی است، فرماندهای از لشکر دشمن که در روز عاشورا با مشاهده عزت و حقانیت امام حسین(ع) دچار تحول شد، از جبهه باطل جدا گشت و با شهادت در رکاب سالار شهیدان، جبهه خود را برای ابد انتخاب کرد.
در جنگ ۱۲ روزه نظام سلطه علیه ایران، مخالفان و دگراندیشان حقیقتجو، با مشاهده ظلم و تجاوز آشکار، به سوی انقلاب و آرمانهای آن تمایل یافتند. این تحول، یادآور سنت الهی است که همواره حقیقت، دلهای بیدار را به سوی خود جلب میکند.
این نشان میدهد که استقامت در مسیر حق و تبیین روشن ظلم دشمن، نه تنها صفوف داخلی را منسجم میکند، بلکه وجدانهای بیدار در سراسر جهان را نیز به سوی جبهه مقاومت جذب مینماید. اینگونه است که جهاد تبیین، به سلاحی کارآمد برای شکستن هیمنه تبلیغاتی دشمن و آشکار ساختن حقیقت تبدیل میشود. پیروزی نهایی از آنِ مستضعفان و حقپرستان است، چرا که سنت الهی بر این قرار گرفته است: «بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْبَاطِلِ فَیَدْمَغُهُ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٌ» (سوره انبیاء، آیه ۱۸)
۷. جهاد تبیین مردمی
انبیا با زندگی در کنار مردم هدایت کردند: نوح(علیه السلام) با کشتی، یوسف(علیه السلام) با مدیریت اقتصادی، ذوالقرنین با سدسازی و عیسی(علیه السلام) با تربیت حواریون. قرآن درباره ذوالقرنین میگوید: «فَأَعینونی بِقُوَّهٍ» (کهف/۹۵). در ایران، جهاد سازندگی نمونه بارز این اصل بود.
۸. خودسازی جهادگران
قرآن میفرماید: «کَم مِن فِئَهٍ قَلیلَهٍ غَلَبَت فِئَهً کَثیرَهً بِإِذنِ الله» (بقره/۲۴۹). در دفاع مقدس، انسجام و ایمان رزمندگان باعث پیروزی شد. روح جمعی بسیج، تجلی این آیه بود. امروز در میدان جهاد تبیین نیز مانند دفاع مقدس، کلید پیروزی، انسجام، ایمان و بیان روشن حق است. دشمن امروز با لشکر رسانهای خود به جنگ آمده تا با تحریف، انسجام ملت را بشکند. اما سنت الهی تغییر نکرده است: «چه بسیار گروه کوچکی که به اذن خدا، بر جمعی بسیار پیروز شدند»
هر یک از ما با بیان مستدلِ دستاوردها، افشای ظلم نظام سلطه و روایت گویای حقیقت، رزمندهای در این جبههایم. اگر متحد و بیدار عمل کنیم، انبوه تبلیغات باطل را با قدرت حقیقت درهم میشکنیم. پیروزی نهایی با اذن الله از آنِ استقامتکنندگان این مسیر است.
نتیجهگیری
جهاد تبیین در قرآن و تجربههای اسلامی–ایرانی، راهی برای بیداری عقلها و تغییر تاریخ است. این جهاد شامل روایت الهی در برابر روایت شیطانی، عمل در کنار گفتار، ابطال باطل پیش از احقاق حق، مدیریت هیجان، نگاه الهی به پیروزی و شکست، تغییر جبهه دشمن، خدمت مردمی و خودسازی جهادگران است. روز بصیرت نماد این حقیقت است که جامعه اسلامی برای بقا و پیشرفت نیازمند جهاد تبیین است؛ همانگونه که قرآن وعده داده: «کَتَبَ اللهُ لَأَغلِبَنَّ أَنا و رُسُلی».
نویسنده: احمد منصوری ماتک
