در روزگاری که جهان درگیر روایتهای دینی افراطی و خشونتبار است، سایه اسلامهراسی بر سر جوامع غربی، بهویژه آمریکا، سنگینی میکند. از یک سو، رویکردهای ضداسلامیِ جریانهایی نظیر صهیونیسم مسیحی و یهودی شدت گرفته است؛ جریانهایی که با نگاهی آخرالزمانی، خشونت علیه مسلمانان را ضروری دانسته و اسلام را دشمن درجه یک خود میپندارند. از سوی دیگر، قرائتهای افراطی فرقههای سلفیِ اسلامی با ترویج خشونت، به این آتش میدمند. در چنین اتمسفر ملتهبی، رسانهها نیز نقش پررنگی ایفا میکنند؛ بهطوریکه بر اساس یک مطالعه منتشر شده[۱] در روزنامه گاردین[۲]، جرایم مرتبط با مسلمانان، بهویژه موارد مرتبط با تروریسم، ۳۵۷ درصد بیشتر از جرایم مشابه توسط مسیحیان و پیروان سایر ادیان پوشش رسانهای دریافت میکنند! این بزرگنماییِ هدفمند، به نوعی شیطانی جلوه دادن کل جامعه مسلمان به دلیل گناهان اقلیتی ناچیز از آنان منجر شده است. در چنین فضایی، نهادی مدنی به نام «مرکز امیراِشتاین[۳]» قد علم کرده است تا روایتی همدلانه و منصفانه از اسلام ارائه دهد؛ الگویی خردورزانه که برای کنش مسالمتآمیز میان مسلمانان، مسیحیان و یهودیان آمریکایی طراحی شده و نیاز مبرم جوامع مومن به ادیان، بهویژه خانواده ادیان ابراهیمی است.
رمزگشایی از تار و پود یک نام عجیب!
نام این مرکز روایتی معماگونه از تاریخ را در خود جای داده است.
بخش نخست این نام یعنی «امیر»، از «امیر عبدالقادر الجزایری»، اندیشمند و جنگجوی الجزایری وام گرفته شده است. او کسی بود که در جریان شورشهای دروزیها در سال ۱۸۶۰ در سوریه، با استناد به اصول اسلامی برای محافظت از بیگناهان، جان هزاران مسیحی را با پناه دادن آنها در خانه خود در برابر خشونت اوباش دروزی نجات داد.
بخش دوم یعنی «اشتاین»، ادای احترامی به «ادیت اشتاین» است. او یک فیلسوف آلمانی، یک زن یهودی که به مسیحیت کاتولیک تغییر دین داده بود و یک راهبه بود که خطرات نازیها و تبعات سخنان نفرتانگیز و نژادپرستانه آنان را به پاپ هشدار داد. او در نهایت جان خود را از دست داد و در سال ۱۹۴۲ در آشویتس سوزانده شد.
امیراشتاین سلاح آگاهی به دوش گرفته است
مرکز امیر-اشتاین بر یک باور عمیق استوار است: سواد و آگاهی، به همدلی میانجامد. از آنجا که جهل زاینده نفرت و نفرت زاینده خشونت است، هدف آنها از بین بردن این جهل از طریق تولیدات آموزشی و انتشاراتی است. مأموریت اصلی این مرکز شامل سه هدف کلیدی است:
- رد کردن افراطگرایی در تمام اشکال آن.
- مقابله با اطلاعات نادرست درباره اسلام و مسلمانان.
- از بین بردن جهل از طریق آموزش.
در عرصه میدانی، اقدامات این مرکزعبارتند از:
- راهاندازی یک کانال یوتیوب برای انتشار اطلاعات درباره اسلام[۴]
- تولید مجموعههای آموزشی برای مدارس و کالجهای اسلامی در ایالات متحده
- ایجاد ائتلافهای گسترده با اندیشمندان دینی میانهرو
تولیدات محتوایی و همکاران علمی
راهبرد کلیدی مرکز امیراشتاین برای جذب مخاطب، تولید محتوای بصری با شعار «ویدئوهای کوتاه، ایدههای ماندگار» در کانال یوتیوب است. این کانال بیش از ۱۹۴ هزار مشترک دارد. امیراشتاین گروهی از متخصصان و الهیدانان را گرد هم آورده است. برخی از چهرههای کلیدی و آثارشان عبارتند از:
- پروفسور میرسلاو ولف (Miroslav Volf): در ویدویی کتابش را معرفی میکند. کتاب با نام آیا «الله» خدا است؟ او در کتابش ثابت میکند که بله، الله خداست.[۵]
- دکتر گری ویلز (Garry Wills): در ویدئویی به بررسی این موضوع میپردازد که قرآن چیست.[۶]
- باب رابرتز جونیور (Bob Roberts Jr): یک کشیش اوانجلیست که درباره اینکه چرا اوانجلیستها از مسلمانان متنفرند، واکاوی میکند.[۷]
- اندرو مارچ (Andrew March): در ویدئویی به این پرسش میپردازد که شریعت چیست.[۸]
- خوان کول (Juan Cole): پروفسوری که در ویدیویی بررسی میکند آیا محمد (ص) پیامبر جنگ بود؟[۹]
- خواهر ماریان فارینا (Marianne Farina): یک راهبه کاتولیک که نظرات خود را درباره دیدگاه اسلام به حضرت عیسی بیان میکند.[۱۰]
- یورام فان کلاورن (Joram van Klaveren): در ویدئویی با عنوان «چرا راست افراطی را ترک کردم» به بیان تجربیات خود میپردازد.[۱۱]
- دیگر متخصصان برجستهای چون کریس هجز (Chris Hedges)، فیلیپ جنکینز (Philip Jenkins)، دایانا دارک (Diana Darke) و نیز از ارائهدهندگان این مرکز هستند.
علاوه بر این مباحث، مرکز در قالب مجموعه «الگوهای شجاعت مذهبی» داستانهایی مستند را به تصویر میکشد. از جمله:
- روایت سی قدور بن غبریط (Si Kaddour Benghabrit): امام مسجد بزرگ پاریس که در جنگ جهانی دوم با جعل اسناد تولد، مخفیانه جان حدود ۱۷۰۰ یهودی را در مسجد پناه داد و از خطر اعزام به آشویتس نجات داد.
- داستان عمر سالم (Omar Salem): افسر پلیس مسلمان و فرمانده تیم ویژه (SWAT) در کالیفرنیا که با الهام از مالکوم ایکس و محمدعلی کلی برنامهای برای ارتباط همدلانه با دانشآموزان در معرض خطر طراحی کرد و در سال ۲۰۲۱ نشان خدمات متمایز دریافت کرد.
همچنین در بخش مطالعاتی[۱۲]، این مرکز فهرستی از کتابهایی را برای مطالعه پیشنهاد میدهد. این کتابها شامل عناوینی نظیر:
«عیسای اسلامی» (The Islamic Jesus)،
«چرا شریعت؟» (Why Shariah?)،
«الله: یک پاسخ مسیحی» (Allah: A Christian Response)،
«عیسای مسلمان» (The Muslim Jesus)،
«قرآن شناخت» (The Study Quran) و… است.
آنچه در معرفی این مرکز گفته شد بهمعنای درستی همه آنچه در این مرکز تولید و منتشر میشود، نیست؛ بلکه صرفاً معرفی یک الگوی معتدل برای تعامل پیروان ادیان است. امید است تا جامعه بشری در پرتو خردورزی دینی از هرگونه تعصب بیجا و تندرویهای جاهلانه آسوده گردد.
[۱] مقاله مشترک محققان دانشگاههای آتلانتا و آلاباما:
[۲] https://www.theguardian.com/us-news/2018/jul/20/muslim-terror-attacks-press-coverage-study
[۳] پایگاه رسمی مرکز امیر-اشتاین: www.emir-stein.org
[۴] https://www.youtube.com/@EmirSteinCenter
[۵] https://youtu.be/KYQqeYX7Y14?si=Mfi_BWSxuOFXnk1n
[۶] https://youtu.be/WhIJX92Ovn0?si=FyWLKnZkdme15apW
[۷] https://youtu.be/opcUsTBkIMA?si=jy9v1GcSUkCVkhTz
[۸] https://youtu.be/shhiYMibHjo?si=-u0QruDkMY2XEFg8
[۹] https://youtu.be/p_kukrJ7goE?si=p85CxcvUKcqFiTOy
[۱۰] https://youtu.be/AFNVUXgzU_A?si=kTREKiA-7itbRlo-
[۱۱] https://youtu.be/Hjz_YIvlCw8?si=ryWJ_62sIlxNy8wl
[۱۲] https://www.emir-stein.org/recommended-reading/
نویسنده: قاسم ظریف
