شبکه پخش مسیحی یا «CBN» مخفف Christian Broadcasting Network، یک امپراتوری رسانهای، و تبشیری در مسیحیت انجیلی (Evangelical) آمریکایی است که در سال ۱۹۶۰ میلادی توسط «پت رابرتسون» (Pat Robertson) در ویرجینیا بنیانگذاری شد. این نهاد خود را یک «خدمت جهانی» با هدف موعظهٔ انجیل و تبشیر و شاگردسازی و آمادهسازی شاگردان در سراسر جهان معرفی میکند. در حال حاضر، رئیس و مدیر عامل این شبکهٔ بر عهدهٔ «گوردون رابرتسون» (Gordon Robertson)، پسر بنیانگذار آن است.
این سازمان از منظر گسترهٔ عملیاتی، شبکهای چندملیتی است که برنامههای آن به بیش از ۷۰ زبان ترجمه شده و در بیش از ۱۵۰ کشور و قلمرو جهان پخش میگردد. گردش مالی این سازمان در سال مالی ۲۰۲۴ بالغ بر ۳۶۷ میلیون دلار گزارش شده است.
۱. مبانی الهیاتی: تبارشناسی دیسپنسیشنالیسم و صهیونیسم مسیحی
برای درک ماهیت صهیونیستی سازمان CBN، شناخت بستر الهیاتی آن، یعنی «اونجلیکالیسم آمریکایی» و مکتب «دیسپنسیشنالیسم» (Dispensationalism- دورهگرایی الهی) ضروری است. سیبیان تنها یک ایستگاه تلویزیونی نیست، بلکه برونداد رسانهای نظام الهیاتی خاصی است که در قرن نوزدهم توسط چهرههایی چون «جان نلسون داربی» (John Nelson Darby) طرحریزی شد. مؤلفههای کلیدی این نظام الهیاتی که شاکلهٔ فکری CBN را میسازند عبارتند از:
- قوم یهود همچنان نقش مرکزی در نقشهٔ رستگاری و طرح الهی دارد.
- بازگشت یهودیان به سرزمین اسرائیل، یک رویداد صرفاً سیاسی نیست، بلکه تحقق حتمی نبوتهای کتابمقدس است.
- اورشلیم و معبد سوم جایگاهی محوری در حوادث آخرالزمانی پیش از بازگشت مسیح دارند.
تلاقی این نظام الهیاتی با تحولات سیاسی قرن بیستم، جنبشی دینی-سیاسی را پدید آورد که امروزه تحت عنوان «صهیونیسم مسیحی» (Christian Zionism) شناخته میشود. در این نظام فکری، تأسیس دولت اسرائیل در سال ۱۹۴۸ و تصرف اورشلیم در جنگ ۱۹۶۷، نشانههای قطعی آخرالزمان و تحقق کلام الهی تفسیر میگردند و حمایت از دولت اسرائیل، یک «وظیفهٔ روحانی» قلمداد میشود.
۲. نهادینهسازی صهیونیسم مسیحی در CBN
«پت رابرتسون»، بنیانگذار CBN، از شناختهشدهترین و پرنفوذترین رهبران جریان صهیونیسم مسیحی در ایالات متحده آمریکا بود. او رسانهٔ خود را به بازوی فرهنگی و اعتقادی این تفکر تبدیل کرد. سازمان CBN در مطالب رسمی و سیاستگذاریهای کلان خود، صهیونیسم مسیحی را مرادف با «وفاداری به کتابمقدس» میداند.
رویکرد اسرائیلمحور و صهیونیستی در سازمان CBN در ابعاد زیر نهادینه و عملیاتی شده است:
- بخش CBN Israel: سازمان CBN یک زیرمجموعهٔ اختصاصی به نام CBN Israel تأسیس کرده است که مأموریت علنی و صریح آن، «روایت داستان واقعی اسرائیل» و «حفظ جنبشی از مسیحیان حامی و پشتیبان یهودیان» است.
- محوریت در برنامهسازی: در برنامههای پرمخاطبی نظیر باشگاه ۷۰۰ «The 700 Club» ، اسرائیل همواره بهعنوان «متحد الهی»، «تحقق نبوت» و «مرکز نبرد معنوی آخرالزمان» بازنمایی میشود.
- دفتر نمایندگی در اورشلیم: بازوی خبری سازمان (CBN News) دفتری فعال در اورشلیم (بیتالمقدس) دارد تا تحولات خاورمیانه را از دریچهٔ الهیات صهیونیستی به جهان مخابره کند.
- پشتیبانی مالی و امدادی: اختصاص بخش مستقلی در وبگاه رسمی با عنوان «حمایت و امداد در مواقع بحران[۱]» برای جمعآوری کمکهای بشردوستانه بهمنظور حمایت مستقیم از اسرائیل.
۳. مواضع صریح و تحلیل گفتمان رهبری فعلی (گوردون رابرتسون)
گوردون رابرتسون در مقام رئیس و مدیرعامل سازمان، گفتمان صهیونیستی پدرش را با ادبیاتی صریح، ژئوپلیتیک و حقوقبشری ادامه میدهد. او در مقالهای با عنوان «چرا در کنار اسرائیل میایستم» (Why I Stand with Israel)، رویکرد اعتقادی و سیاسی سازمان را به روشنی بیان کرده است:
- تعهد اعتقادی: وی تصریح میکند: «من اعتقاد عمیق و تعهدی تزلزلناپذیر برای ایستادن در کنار اسرائیل دارم. حمایت من از اسرائیل ریشه در ارزشهای مشترک ما پیرامون آزادی، دموکراسی، برابری، حقوق بشر و حق تعیین سرنوشت دارد.»
- همذاتپنداری تاریخی و آخرالزمانی: رابرتسون با اشاره به بحرانهای تاریخی یهودیان نظیر پوگرومهای[۲] روسیه و هولوکاست، تأسیس دولت اسرائیل در سال ۱۹۴۸ را «لحظهای تاریخی و عظیم در تاریخ جهان» و تجلی «بازگشت از یک دیاسپورای (پراکندگی) تقریباً ۲۰۰۰ ساله» میداند.
- دفاع در برابر اتهامات حقوقبشری: در مواجهه با گفتمان انتقادی جهانی علیه اسرائیل، مدیرعامل CBN به شدت واکنش نشان داده و مینویسد: «بخشی از آن آزار و اذیت، ادعای سیاسی فعلی است که اسرائیل را یک دولت آپارتاید و نسلکش که مصمم به ارتکاب جنایات جنگی است، میخواند.». او استدلال میکند که اعراب مسلمان در اسرائیل از حقوق کامل شهروندی برخوردارند، درحالیکه یهودیان از غزه و شهرهای تحت کنترل تشکیلات خودگردان فلسطین پاکسازی شدهاند.
- توجیه ایدئولوژیک اقدامات نظامی: با اشاره به وقایع ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و تشبیه عملکرد حماس به توحش نازیها، او رسماً اعلام میدارد: «اسرائیل… حق مشروعی برای محافظت از شهروندانش و تضمین امنیت خود دارد… من در کنار اسرائیل علیه هر ایدئولوژیای که موجودیت آن را تهدید کند، میایستم.
۴. شبکهها و سازمانهای فارسی سازمان CBN
سازمان CBN صهیونیسم مسیحی را در سطوح مختلف جهانی پمپاژ و بومیسازی میکند. سازمان «هارت فور ایران» و شبکه ماهوارهای «محبت تیوی» دو فرزند و مولود سیبیان هستند که رسالت ترویج افکار و سیاستهای سیبیان را در کشورهای فارسیزبان بر عهده دارند. اگرچه این شبکهها در برنامههای خود مفاهیمی چون «محبت»، «کلیسای خانگی» و «شاگردسازی» دم میزنند، اما در همان هوایی تنفس میکنند که رستگاری و حمایت از اسرائیل امری الهی و وعده کتاب مقدس است. در یان برنامهها مضامینی چون «اسرائیل و ایران در کتاب مقدس» و «بازگشت پادشاه اسرائیل»، کُدهای الهیاتی صهیونیسم مسیحی را به صورت نرم به مخاطبان هدف (فارسیزبانان) منتقل میسازند. در قسمتهای بعدی این سلسله نوشتار به معرفی هارت فرو ایران و محبتتیوی میپردازیم.
[۱] Help in Times of Crisis
[۲] کشتار دستهجمعی و سازمانیافتهٔ یک گروه قومی یا مذهبی
نویسنده: قاسم ظریف
